Kun je jaren later onder een vaststellingsovereenkomst uitkomen met het argument dat je destijds niet wilsbekwaam was? In deze bestuursrechtelijke zaak probeerde een ambtenaar dat, maar de rechtbank vond onvoldoende aanknopingspunten voor wilsontbreken of een wilsgebrek.
Kerngegevens van de uitspraak
- ECLI: ECLI:NL:RBLIM:2017:1851
- Instantie: Rechtbank Limburg (zittingsplaats Maastricht)
- Rechtsgebied: bestuursrecht (ambtenarenrecht)
- Type procedure: beroep (eerste aanleg, meervoudige kamer)
- Datum uitspraak: 1 maart 2017
- Datum publicatie: 14 maart 2017
- Zaaknummer: AWB/ROE 16/739
- Onderwerp: eervol ontslag op verzoek, vaststellingsovereenkomst als ontslagregeling, wilsgebrek
In één oogopslag
- Een ambtenaar (secretaris/algemeen directeur) sloot een vaststellingsovereenkomst met zijn werkgever.
- Hij legde zijn directiefunctie neer en zou nog vijf jaar in een andere functie blijven.
- Ook tekende hij tegelijk een ontslagverzoek dat later (per 1 juli 2016) zou worden uitgevoerd.
- Jaren later stelde hij: ik was psychisch verward; er was sprake van een wilsgebrek.
- De rechtbank: het ontslagverzoek was ondubbelzinnig, en wilsgebrek is onvoldoende bewezen. Ontslag blijft staan.
Wat speelde er precies?
Eiser werkte sinds 2001/2005 bij (de rechtsvoorgangers van) de Kredietbank Limburg en werd uiteindelijk secretaris/algemeen directeur. Vanwege gezondheidsproblemen (RSI) was er rekening gehouden met een beperkte beschikbaarheid.
In mei 2011 tekenden partijen een vaststellingsovereenkomst. Aanleiding was dat de gezondheidsprognose volgens werkgever de continuïteit van de dagelijkse leiding in de weg stond. Afgesproken werd onder meer:
- eiser legt per 1 juli 2011 zijn directeursfunctie neer;
- hij wordt voor vijf jaar benoemd tot economisch adviseur;
- hij zal uiterlijk per 1 juli 2016 verzoeken om beëindiging van zijn aanstelling;
- en hij zou geen rechten doen gelden op WW of andere inkomensvervangende uitkeringen.
Op dezelfde dag tekende eiser ook het ontslagverzoek.
In 2014 kwam eiser daarop terug en stelde dat de overeenkomst vernietigbaar was wegens een wilsgebrek. Er liep eerst een civiele route (met een voorlopig deskundigenbericht), maar uiteindelijk werd geoordeeld dat de bestuursrechter bevoegd was. Vervolgens verleende de werkgever eervol ontslag op eigen verzoek en in bezwaar bleef dat besluit in stand. Eiser ging in beroep.
De kernvraag
Was er sprake van een onmiskenbare en ondubbelzinnige wilsuiting voor ontslag op eigen verzoek, en zo ja: is er toch reden om de ontslagregeling te doorbreken vanwege wilsgebrek of bijzondere omstandigheden?
Hoe oordeelde de rechtbank?
De rechtbank zette eerst het bestuursrechtelijke kader uiteen:
- Voor ontslag op eigen verzoek (CAR/UWO) is een ondubbelzinnige wilsuiting vereist.
- Afspraken over beëindiging van het ambtelijk dienstverband gelden als een nadere regeling van de ontslagbevoegdheid.
- Partijen zijn daaraan in beginsel gebonden (rechtszekerheid), tenzij bijvoorbeeld sprake is van wilsgebreken of uitzonderlijke omstandigheden.
Vervolgens keek de rechtbank naar de feiten en omstandigheden rond de totstandkoming. Daarbij vond de rechtbank belangrijk:
- Het ontslagverzoek was door eiser ondertekend; dat is in beginsel een duidelijke wilsuiting.
- Er was uitgebreid overleg geweest, en de inhoud van de regeling kwam grotendeels uit de koker van eiser (hij schetste zelf scenario’s per e-mail).
- Eiser bekleedde een toppositie (directeur/secretaris) en correspondeerde scherp en gedetailleerd over de afspraken.
- Werkgever mocht op basis van correspondentie ook aannemen dat eiser juridische bijstand had (of die zou inwinnen).
- Eiser heeft na ondertekening jarenlang feitelijk overeenkomstig de afspraken gehandeld.
Waarom geen wilsgebrek?
Eiser beriep zich vooral op een psychiatrisch deskundigenbericht (uit de eerdere civiele procedure), waarin werd geconcludeerd dat hij onder invloed van een geestelijke stoornis tekende. De rechtbank vond die motivering echter niet overtuigend, onder meer omdat:
- Er was geen medische informatie rond de tekeningsdatum waaruit acute psychische problematiek bleek.
- De diagnose (o.a. bipolaire-II) was nieuw en werd volgens de rechtbank onvoldoende inzichtelijk onderbouwd.
- De deskundige baseerde onderdelen sterk op het eigen verhaal van eiser, zonder voldoende steun in het dossier.
- Een second opinion van een andere psychiater zette gemotiveerde kanttekeningen bij de conclusies en wees op tegenstrijdigheden met medische gegevens.
Daarom oordeelde de rechtbank dat eiser niet aannemelijk had gemaakt dat hij door een wilsgebrek niet gebonden zou zijn.
Was de overeenkomst “te nadelig”?
Eiser stelde ook dat de regeling zeer nadelig was (afstand van uitkering, beperkte kansen op de arbeidsmarkt). De rechtbank zag dat anders: de overeenkomst had juist overwegend positieve kanten voor eiser, omdat hij nog vijf jaar loon ontving terwijl hij weinig hoefde te werken (feitelijk vergelijkbaar met een wachtgeldachtige situatie) en dat meer was dan zijn WW-rechten zouden zijn geweest. Spijt achteraf was onvoldoende om de afspraken open te breken.
Wat betekende dit concreet?
- De rechtbank vond dat aan de voorwaarden voor eervol ontslag op eigen verzoek was voldaan.
- De vaststellingsovereenkomst/ontslagregeling bleef bindend.
- Het beroep werd ongegrond verklaard.
Praktische lessen
- Wie een VSO (of ontslagregeling in ambtenarenrecht) tekent én daarna jaren volgens die afspraken handelt, staat doorgaans sterk “vast” aan die regeling.
- Een beroep op wilsgebrek vereist stevige, overtuigende medische onderbouwing rond de tekeningsdatum.
- Ook zonder formele rechtsbijstand kan de positie/ervaring van de werknemer (zeker bij een topfunctie) meewegen in de vraag wat de werkgever mocht vertrouwen.
- “Spijt achteraf” of een later gewijzigd toekomstbeeld is meestal onvoldoende om afspraken open te breken.
Onze interpretatie en het belang van juridisch advies
Dit artikel bevat onze eigen interpretatie van de uitspraak en is bedoeld ter informatie. In zaken over wilsgebrek zijn de feiten en medische onderbouwing doorslaggevend. Juridisch advies is daarom essentieel, zowel vóór ondertekening als bij een poging om achteraf een regeling aan te tasten.
Bron
Rechtspraak.nl – ECLI:NL:RBLIM:2017:1851
Neem contact op met Van Leeuwen & Bos Juridisch Advies
Twijfelt u over een vaststellingsovereenkomst, een ontslagregeling of de gevolgen van een eerder getekend ontslagverzoek? Neem gerust contact met ons op voor kosteloos en vrijblijvend juridisch advies. U kunt ons bereiken via het online contactformulier, telefonisch, per e-mail of via chat.
Ook buiten kantooruren zijn wij bereikbaar. In de meeste gevallen kunnen de kosten van juridische bijstand worden verhaald op de werkgever.


