In dit artikel gebruiken we geen namen. We spreken over werkgever en werknemer.
Kerngegevens
- ECLI: ECLI:NL:GHDHA:2017:3598
- Instantie: Gerechtshof Den Haag
- Datum uitspraak: 12 december 2017
- Datum publicatie: 22 december 2017
- Zaaknummer: 200.173.864/01
- Formele relatie: cassatie (gedeeltelijk) vernietigd met verwijzing: ECLI:NL:HR:2019:571
- Onderwerp: vaststellingsovereenkomst, (voorgenomen) reorganisatie, dwaling/bedrog/misbruik van omstandigheden, spreekplicht werkgever, terugbetaling
Wat speelde er?
De werknemer werkte jarenlang als adviseur bij de werkgever. Er was al langere tijd een lastige verhouding tussen partijen. De werknemer had eerder zelfs zelf een ontbindingsverzoek bij de kantonrechter ingediend.
Begin 2012 deden partijen een beëindigingsafspraak: het dienstverband zou eindigen per 1 juli 2012, zonder ontslagvergoeding, en de werknemer werd vanaf 1 maart 2012 vrijgesteld van werk. De werknemer tekende op 17 februari 2012; de werkgever op 1 maart 2012.
Daarna, op 2 april 2012, vroeg de werkgever advies aan de ondernemingsraad over het stoppen van de bedrijfsactiviteiten. Voor adviseurs zou daarbij een beëindigingsregeling gelden (oude kantonrechtersformule met factor C=1). De werknemer kreeg die regeling niet aangeboden, omdat hij al uit dienst zou gaan op basis van de eerder getekende overeenkomst.
Wat wilde de werknemer?
De werknemer vroeg alsnog een vergoeding (op basis van het sociaal plan/de regeling). Hij zei dat hij heeft gedwaald of dat sprake was van bedrog of misbruik van omstandigheden, omdat de werkgever hem bij het sluiten van de beëindigingsovereenkomst niet had verteld dat er reorganisatieplannen waren. Als hij dat had geweten, zou hij niet akkoord zijn gegaan zonder vergoeding.
Wat gebeurde er bij de kantonrechter?
De kantonrechter had uiteindelijk het beroep op dwaling gehonoreerd en een (forse) vergoeding toegekend. De werkgever ging daartegen in hoger beroep.
Wat oordeelde het hof?
1) Geen “spreekplicht” in deze fase.
Het hof vond dat je van een werkgever in het algemeen niet kunt verlangen dat die in een (te) vroeg stadium individuele werknemers informeert over een voorgenomen reorganisatie. Reorganisaties geven veel onrust, en zolang plannen nog niet concreet zijn uitgewerkt en de ondernemingsraad nog niet om advies is gevraagd, hoeft de werkgever dat niet met een werknemer te delen.
Hier tekende de werknemer op 17 februari 2012 en werd de OR pas op 2 april 2012 officieel om advies gevraagd. Het hof vond daarom dat de werkgever in de periode vóór ondertekening niet hoefde te waarschuwen voor mogelijke reorganisatieplannen.
2) Dwaling/bedrog/misbruik van omstandigheden slagen niet.
Omdat er geen spreekplicht was geschonden, viel de basis onder dwaling weg. En voor bedrog of misbruik van omstandigheden zag het hof ook geen concrete feiten. De werknemer werd bovendien bijgestaan door een advocaat en was al langer verwikkeld in procedures met de werkgever.
3) De beëindigingsovereenkomst (VSO) blijft geldig.
De overeenkomst was een vaststellingsovereenkomst (art. 7:900 BW): partijen wilden zekerheid over het einde van de arbeidsovereenkomst en discussie voorkomen. Het hof vond dat partijen eraan gebonden blijven, ook als de werknemer met kennis achteraf liever anders had afgesproken.
Gevolg: terugbetaling van de vergoeding
Omdat het hof de beslissing van de kantonrechter vernietigde, moest de werknemer terugbetalen wat de werkgever op basis van het eerdere vonnis had betaald. Dat ging om € 104.571 bruto. Het hof bepaalde dat de werkgever via een herstelaangifte zou proberen de afgedragen loonheffingen/premies terug te krijgen; een eventuele teruggave zou in mindering komen op het terug te betalen bedrag.
Daarnaast moest de werknemer rente betalen (beperkt tot de depot-/bankrente zoals in de e-mailafspraak beschreven) en ook proceskosten (eerste aanleg, hoger beroep en een incident) vergoeden. Ook de eerder door de werkgever betaalde proceskosten uit eerste aanleg moesten worden terugbetaald, met wettelijke rente vanaf betaling.
Uitkomst
- Vonnis kantonrechter vernietigd; vorderingen werknemer afgewezen.
- Werknemer moet terugbetalen (bruto), plus rente en (proces)kosten.
- Het incident ex art. 843a Rv (opvragen rapport) werd afgewezen.
Praktische les
Een werknemer die een VSO tekent, kan later niet vanzelfsprekend extra geld claimen omdat er daarna een reorganisatie of sociaal plan volgt. In een vroege fase hoeft een werkgever meestal niet aan individuele werknemers te vertellen dat er mogelijk reorganisatieplannen spelen, zeker als de OR nog niet is geraadpleegd en de plannen nog niet concreet zijn. Wie zekerheid wil over een mogelijke “meevaller” bij een reorganisatie, moet dat zo mogelijk expliciet opnemen in de onderhandelingen of afspraken vóór ondertekening.
Onze duiding en het belang van advies
De hierboven beschreven uitleg bevat onze interpretatie van deze uitspraak en de overwegingen van de rechter. Andere zaken kunnen op belangrijke punten verschillen, bijvoorbeeld door de timing, de mate van concreetheid van plannen, de informatie die al rondging, of de tekst van de overeenkomst.
Elke zaak is anders door de context. Daarom is het verstandig om bij een vaststellingsovereenkomst altijd juridisch advies in te winnen dat is toegespitst op uw specifieke situatie.
Bron
Rechtspraak.nl – ECLI:NL:GHDHA:2017:3598
Neem contact op met Van Leeuwen & Bos Juridisch Advies
Neem gerust contact met ons op voor een kosteloos en vrijblijvend juridisch advies over uw vaststellingsovereenkomst.
U kunt ons bereiken via het online contactformulier, waarbij u zelf een gewenst telefonisch contactmoment kunt aangeven. U kunt ons ook bereiken telefonisch, per e-mail of via chat.
Ook buiten kantooruren zijn wij bereikbaar. In ongeveer 95 procent van de gevallen kunnen de kosten van juridische bijstand worden verhaald op de werkgever.


