Van leeuwen & Bos | Juridisch advies bij ontslag en vaststellingsovereenkomsten

Wat als uw werkgever geen verbeterplan heeft opgesteld? Uw rechten en keuzes bij disfunctioneren en een VSO

Wat als uw werkgever geen verbeterplan heeft opgesteld?

Een werkgever die disfunctioneren noemt, moet doorgaans laten zien dat u een eerlijke kans heeft gekregen om te verbeteren. In de praktijk hoort daarbij een verbeterplan: concrete punten die beter moeten, een redelijke termijn, begeleiding en evaluatiemomenten. Toch krijgen veel werknemers een vaststellingsovereenkomst (VSO) aangeboden zonder dat er ooit een verbeterplan is opgesteld. Soms na één kritisch functioneringsgesprek, soms na een conflict met een leidinggevende, soms na een reorganisatie waarin het label ‘disfunctioneren’ plots opduikt.

Als u in die situatie zit, is het belangrijk om te weten wat dit juridisch betekent. Het ontbreken van een verbeterplan kan het ontslagdossier van de werkgever kwetsbaar maken, maar als u een VSO tekent, verdwijnt de rechterlijke toets meestal uit beeld. In dit artikel leest u wat u kunt doen als er geen verbeterplan is, welke vragen u moet stellen, hoe u uw WW-rechten beschermt en waar u op moet onderhandelen voordat u tekent.

Direct antwoord: Als uw werkgever disfunctioneren verwijt zonder verbeterplan, is ontslag via de kantonrechter vaak lastig te onderbouwen. De werkgever moet normaal gesproken aantonen wat onvoldoende is, dat u tijdig bent aangesproken, dat u begeleiding en waar nodig scholing kreeg en dat herplaatsing is onderzocht. Ontbreekt een verbeterplan, dan is dat vaak een teken dat het dossier zwak is en dat u onderhandelingsruimte heeft bij een VSO. Teken pas nadat de reden neutraal is geformuleerd, de einddatum WW-veilig is en de vergoeding minimaal gelijk is aan de transitievergoeding.

Waarom een verbeterplan zo belangrijk is bij disfunctioneren

Disfunctioneren is in het ontslagrecht geen snelle route. Het gaat om ongeschiktheid voor de bedongen arbeid, anders dan door ziekte of gebreken. De werkgever moet laten zien dat hij zorgvuldig heeft gehandeld. In die zorgvuldigheid is het verbeterplan vaak het draaipunt: daarmee wordt zichtbaar of u werkelijk een reële kans kreeg om te verbeteren.

Zonder verbeterplan ontstaat een bewijsprobleem. De werkgever kan dan moeilijk aantonen dat u wist wat er van u werd verwacht, dat u ondersteuning kreeg en dat er eerlijk is gemeten of verbetering optrad. Dit is precies waarom werkgevers soms liever een VSO aanbieden: daarmee is geen procedure nodig en hoeft het dossier niet te “slagen” bij de kantonrechter.

Wat is een verbeterplan precies en wat moet erin staan?

Een verbeterplan is een schriftelijke, gestructureerde set afspraken waarin het functioneren wordt gekoppeld aan concrete normen en een begeleidings- en evaluatietraject. Het plan hoeft niet één vaste vorm te hebben, maar zonder inhoudelijke kern is het geen verbeterplan.

Minimale inhoud die u mag verwachten

  • Concrete verbeterpunten: welke taken, resultaten of gedragingen zijn onvoldoende, met voorbeelden.
  • Normering: wat is de gewenste standaard en hoe wordt die gemeten.
  • Acties en ondersteuning: coaching, extra inwerken, training of structurele feedbackmomenten.
  • Tijdpad: startdatum, duur, en momenten van evaluatie.
  • Consequenties: wat gebeurt er als verbetering uitblijft, zonder dreigende of onrealistische taal.
  • Rol van werkgever: wie begeleidt, hoe vaak wordt gemonitord en welke middelen worden ingezet.

Als uw werkgever alleen algemene kritiek geeft en geen meetbaar plan opstelt, is dat doorgaans onvoldoende om disfunctioneren stevig te dragen.

Welke situaties wijzen erop dat ‘disfunctioneren’ wordt gebruikt zonder basis?

Het ontbreken van een verbeterplan komt vaak samen met andere signalen dat de werkgever vooral richting beëindiging stuurt. Dit zijn typische patronen:

  • Er waren eerder voldoende beoordelingen, maar ineens is het oordeel structureel negatief.
  • De kritiek is vooral subjectief, zoals ‘houding’ of ‘niet passend’, zonder concrete voorbeelden.
  • HR schuift aan en er wordt snel gesproken over een VSO of vertrekdatum.
  • Er wordt gezegd dat een verbetertraject “geen zin heeft”, zonder onderbouwing.
  • Herplaatsing wordt niet onderzocht, terwijl er intern functies of vacatures zijn.
  • Het probleem lijkt eerder een conflict of verstoorde arbeidsrelatie dan prestaties.

Disfunctioneren of conflict: wat moet u eerst helder krijgen?

Voordat u inhoudelijk reageert op disfunctioneren, is het verstandig om te bepalen of het werkelijk om functioneren gaat. Veel dossiers zonder verbeterplan blijken in essentie conflict-dossiers. Dan draait het om vertrouwen, communicatie of een mismatch met een leidinggevende, niet om objectieve ongeschiktheid. Dat maakt uit voor de aanpak, de bewijsstukken en de formulering in een VSO.

Als u merkt dat gesprekken vooral gaan over samenwerking en emoties, vraag dan expliciet om concrete prestatiepunten. Kan de werkgever die niet leveren, dan is het risico groot dat ‘disfunctioneren’ vooral als etiket wordt gebruikt. Dat is relevant voor uw onderhandelingspositie en voor neutrale VSO-teksten richting uw WW-rechten.

Wat kunt u doen als er geen verbeterplan is opgesteld?

Uw eerste doel is regie over het dossier. U hoeft niet agressief te reageren, maar wel precies en schriftelijk. U wilt voorkomen dat achteraf wordt gesteld dat u “kansen heeft gehad” die er feitelijk niet waren.

1) Vraag om concretisering en een schriftelijk plan

Vraag welke functie-eisen of KPI’s u niet haalt, met voorbeelden en data. Vraag vervolgens om een verbeterplan met doelen, begeleiding en evaluaties. Als de werkgever dat weigert en toch op beëindiging stuurt, kan dat later een belangrijk punt zijn: het laat zien dat men geen verbeterkans wilde bieden.

2) Corrigeer gespreksverslagen en leg uw standpunt vast

Verslagen van functioneringsgesprekken of “feedbackgesprekken” worden vaak het fundament van het dossier. Controleer feitelijke onjuistheden en stuur een schriftelijke aanvulling als het verslag niet klopt. Vraag dat uw reactie aan het personeelsdossier wordt toegevoegd. Dit is vooral belangrijk als de werkgever later zegt dat u “op alles bent gewezen”.

3) Breng herplaatsing en ondersteuning expliciet in beeld

Vraag welke ondersteuning wordt geboden en of scholing mogelijk is. Vraag ook naar herplaatsingsmogelijkheden binnen de organisatie. De herplaatsingsplicht is een zelfstandig onderdeel bij disfunctioneren: ook als er kritiek is, moet de werkgever serieus onderzoeken of er passend werk is, eventueel met scholing. Als dat onderzoek ontbreekt, vergroot dat uw positie.

4) Wees voorzichtig met een VSO als ‘oplossing’

Een VSO kan een goede uitkomst zijn, maar alleen als u de voorwaarden bepaalt, niet alleen de werkgever. Zonder verbeterplan is het vaak verstandig om eerst te laten toetsen hoe sterk het werkgeversdossier is en waar de ruimte zit. Tekenen onder tijdsdruk kan ertoe leiden dat u later spijt krijgt van een te lage vergoeding of WW-risico’s.

WW-rechten: hoe houdt u een VSO WW-veilig zonder verbeterplan?

WW-veiligheid hangt niet af van een verbeterplan, maar van de inhoud en timing van de VSO. Drie punten zijn in de praktijk beslissend: initiatief werkgever, geen dringende reden of verwijtbare werkloosheid, en een einddatum die rekening houdt met de (fictieve) opzegtermijn. Als de einddatum te vroeg is, kan uw WW later ingaan.

Omdat disfunctioneren zonder verbeterplan snel klinkt als “eigen schuld”, is neutrale formulering extra belangrijk. Beperk de reden tot beëindiging met wederzijds goedvinden op initiatief van de werkgever, zonder toedeling van schuld. Houd eventuele inhoudelijke discussies over het dossier buiten de VSO-tekst en leg ze apart schriftelijk vast.

Vergoeding: transitievergoeding, extra vergoeding en onderhandelingspunten

Bij beëindiging op initiatief van de werkgever is de transitievergoeding doorgaans het minimum uitgangspunt. In een VSO kan dit als transitievergoeding worden benoemd of als beëindigingsvergoeding. Controleer altijd de berekening en de vraag welke looncomponenten zijn meegenomen.

Als er geen verbeterplan is, neemt het procesrisico voor de werkgever vaak toe. Dat procesrisico kan u gebruiken om te onderhandelen over:

  • Een hogere beëindigingsvergoeding boven de transitievergoeding.
  • Een latere einddatum met doorbetaling in plaats van een hogere lumpsum.
  • Vrijstelling van werk met behoud van loon en duidelijke afspraken over bereikbaarheid.
  • Vergoeding van juridische kosten.
  • Versoepeling of schrappen van concurrentiebeding en relatiebeding.
  • Een positief getuigschrift en referentie-afspraken.

Ook kan een sociaal plan van toepassing zijn, bijvoorbeeld bij reorganisatiecontext. Controleer of u door te tekenen geen aanspraken uit het sociaal plan misloopt.

Finale kwijting: waarom dit zonder verbeterplan extra kritisch is

Finale kwijting sluit doorgaans alle claims af na uitvoering van de VSO. Dat is gebruikelijk, maar als het dossier zwak is en er geen verbeterplan is, wilt u niet per ongeluk afstand doen van rechten die later relevant blijken. Denk aan bonus, provisie, overuren, onkosten, studiekostenafspraken, of discussie over de eindafrekening.

Een goede VSO benoemt expliciet welke posten worden uitbetaald en welke uitzonderingen gelden. Als het onduidelijk is, is dat een onderhandelpunt, niet iets om “later wel te regelen”.

Praktische checklist als er geen verbeterplan is

  • Controleer altijd of de kritiek concreet is: voorbeelden, data en normering.
  • Controleer altijd of er ooit een verbeterplan is besproken en vraag om schriftelijke vastlegging.
  • Controleer altijd of begeleiding en scholing zijn aangeboden of geweigerd.
  • Controleer altijd of herplaatsing is onderzocht en vraag om onderbouwing.
  • Controleer altijd of het probleem eigenlijk een conflict is en niet disfunctioneren.
  • Controleer altijd bij een VSO: initiatief werkgever, neutrale reden, correcte einddatum en opzegtermijn.
  • Controleer altijd: transitievergoeding, openstaande looncomponenten en eindafrekening.
  • Controleer altijd: finale kwijting, geheimhouding en boetebedingen.
  • Controleer altijd: concurrentiebeding en relatiebeding en onderhandel over vrijstelling.
  • Controleer altijd: wettelijke bedenktijd en teken niet onder onredelijke tijdsdruk.

Interne verdieping en controle binnen het disfunctioneren-cluster

Voor de basisregels en aandachtspunten bij disfunctioneren in een VSO kunt u de pillarpage raadplegen: disfunctioneren bij een vaststellingsovereenkomst. Wilt u specifiek weten wat de regels en vereisten zijn voor een verbetertraject en hoe werkgevers dit moeten aanpakken, lees dan ook: verbetertraject bij disfunctioneren: regels en vereisten.

Heeft u een VSO ontvangen terwijl er geen verbeterplan is opgesteld? Dan is het verstandig om snel te laten beoordelen of de tekst WW-veilig is en of u meer kunt onderhandelen over vergoeding en voorwaarden. In dat kader past een VSO-check bij disfunctioneren.

Veelgestelde vragen over geen verbeterplan bij disfunctioneren

Is ontslag wegens disfunctioneren mogelijk zonder verbeterplan?

In een procedure bij de kantonrechter is dat vaak lastig, omdat de werkgever moet aantonen dat u tijdig bent aangesproken en een reële kans tot verbetering heeft gekregen met begeleiding en waar nodig scholing. Zonder verbeterplan ontbreekt vaak die onderbouwing. Dat betekent niet dat ontslag nooit kan, maar de disfunctioneringsgrond is dan doorgaans kwetsbaarder, wat relevant is voor uw verweer en onderhandelingspositie.

Wat kan ik het beste schriftelijk aan mijn werkgever sturen als er geen plan is?

Stuur een korte, feitelijke e-mail waarin u vraagt om concrete voorbeelden van de tekortkomingen, om de norm waaraan wordt getoetst, en om een schriftelijk verbeterplan met doelen, ondersteuning, scholing en evaluatiemomenten. Vermeld dat u bereid bent te werken aan verbetering, maar dat daarvoor duidelijkheid nodig is. Vraag dat uw verzoek en uw reactie aan het personeelsdossier worden toegevoegd, zodat later niet kan worden gesteld dat u niet meewerkte.

Moet ik akkoord gaan met een verbeterplan dat onrealistisch is of te kort duurt?

Nee, u hoeft niet akkoord te gaan met onredelijke doelen of termijnen. U kunt vragen om aanpassing: meetbare doelen, haalbare deadlines en concrete begeleiding. Leg uw bezwaren schriftelijk vast, bijvoorbeeld dat de doelen niet passen bij de beschikbare middelen of dat evaluatiemomenten ontbreken. Tegelijk is het vaak verstandig om wel mee te werken aan een redelijk traject, omdat weigering later kan worden uitgelegd als gebrek aan verbeterbereidheid.

Kan ik een hogere vergoeding krijgen in een VSO omdat er geen verbeterplan is?

Vaak wel, omdat het ontbreken van een verbeterplan het procesrisico voor de werkgever verhoogt. Als een kantonrechter waarschijnlijk kritisch zal zijn op de zorgvuldigheid, kan de werkgever belang hebben bij beëindiging via een VSO. U kunt dat vertalen naar een hogere beëindigingsvergoeding, een latere einddatum met doorbetaling, vergoeding van juridische kosten, en gunstiger afspraken over referenties en beperkende bedingen. De ruimte hangt af van uw situatie en het werkgeversdossier.

Wat betekent dit voor mijn WW als ik toch teken?

Een VSO kan WW-veilig zijn, ook zonder verbeterplan, mits de tekst correct is. Belangrijk is dat het initiatief bij de werkgever ligt, dat er geen dringende reden of verwijtbare werkloosheid wordt opgenomen en dat de einddatum rekening houdt met de (fictieve) opzegtermijn. Neutrale formulering is extra belangrijk als disfunctioneren wordt genoemd. Laat vooral einddatum en reden toetsen om een WW-vertraging of discussie te voorkomen.

Kan mijn werkgever mij verplichten om meteen te tekenen omdat er “geen vertrouwen” meer is?

Nee, u bent niet verplicht om een VSO te tekenen. De arbeidsovereenkomst loopt door zolang er geen rechtsgeldige beëindiging is. Als de werkgever wil beëindigen, moet hij een route volgen, meestal via de kantonrechter bij disfunctioneren. Het argument “geen vertrouwen” past vaker bij een conflict of verstoorde arbeidsrelatie dan bij disfunctioneren. Juist bij druk is het verstandig om tijd te nemen en uw positie te laten beoordelen.

Hoe belangrijk is herplaatsing als de werkgever geen verbeterplan heeft?

Herplaatsing blijft belangrijk. Bij disfunctioneren hoort de werkgever te onderzoeken of u in een andere passende functie kunt worden geplaatst binnen een redelijke termijn, eventueel met scholing. Als zowel een verbeterplan als herplaatsingsonderzoek ontbreekt, wordt het dossier meestal zwakker. In een VSO kunt u dit gebruiken als onderhandelingspunt: een werkgever die weinig heeft gedaan, koopt vaak liever zekerheid in met betere voorwaarden.

Wat als mijn functioneren samenhangt met ziekte of stressklachten?

Dan is extra voorzichtigheid nodig. Bij ziekte gelden re-integratieverplichtingen, vaak met een periode van 104 weken, en kan een opzegverbod spelen. Disfunctioneren mag niet worden gebruikt om re-integratieregels te omzeilen. In zo’n situatie is het verstandig om de context zorgvuldig vast te leggen en bij een VSO extra scherp te zijn op formulering en timing. Ook kan een loonsanctie relevant zijn als de werkgever tekortschiet in re-integratie.

Wat is het risico van finale kwijting als er geen verbeterplan was?

Het risico is dat u onbedoeld afstand doet van rechten of claims die later waardevol blijken, bijvoorbeeld openstaande variabele beloning, overuren, onkosten of discussie over de eindafrekening. Als het dossier van de werkgever zwak is, wilt u niet zonder noodzaak alles definitief afsluiten. Laat daarom uitzonderingen opnemen voor specifieke posten en zorg dat de financiële afwikkeling volledig en controleerbaar is voordat u finale kwijting accepteert.

Heb ik bedenktijd als ik een VSO teken en later spijt heb?

Ja, in beginsel heeft u 14 dagen bedenktijd om de VSO te ontbinden. Die bedenktijd moet in de overeenkomst staan. Ontbinden kan een noodrem zijn, maar het is meestal beter om vóór ondertekening te controleren en te onderhandelen, zodat u niet achteraf hoeft te repareren. Ook kan ontbinden de verhoudingen verscherpen, wat u liever voorkomt als u nog afspraken wilt verbeteren.

Wanneer is een VSO-check verstandig als er geen verbeterplan is?

Een check is vooral verstandig als u onder tijdsdruk een VSO krijgt, als disfunctioneren wordt genoemd zonder concreet verbeterplan, of als u twijfelt aan WW-veiligheid en de juistheid van de einddatum. Een beoordeling richt zich op initiatief en formulering, opzegtermijn, transitievergoeding, herplaatsingspassage, finale kwijting en beperkende bedingen. Daarmee krijgt u zekerheid en een onderbouwde onderhandelingsstrategie.

VSO ontvangen? Laat de inhoud toetsen vóór u tekent

Heeft u een vaststellingsovereenkomst ontvangen?

Kosteloos eerste adviesgesprek

Binnen 24 uur beoordeling

WW-veilige controle

Kosten vrijwel altijd vergoed

Laat uw VSO controleren op WW-risico’s, einddatum, vergoeding en finale kwijting, zodat u met juridische zekerheid kunt tekenen of gericht kunt onderhandelen.


Heeft u een VSO ontvangen? Kies uw situatie

Selecteer de situatie die op u van toepassing is en ontvang gericht juridisch advies.

Heeft u een vaststellingsovereenkomst ontvangen?

Laat deze juridisch beoordelen voordat u ondertekent.